KKDİK ve CLP 2025-2026 Değişiklikleri: İşletme Rehberi

2025-2026 döneminde yürürlüğe giren KKDİK kayıt takvimi ve AB CLP zararlılık sınıflandırması değişikliklerinin kimya sektörüne etkilerini inceleyin.

Kimya sektöründe mevzuat uyumu, hem Avrupa Birliği hem de Türkiye pazarında faaliyet gösteren şirketler için köklü bir dönüşüm sürecine giriyor. AB CLP Tüzüğü'ne eklenen yeni zararlılık sınıfları ile Türkiye'deki KKDİK (Türkiye REACH) ve SEA (Sınıflandırma, Etiketleme ve Ambalajlama) düzenlemeleri, 2025 ve 2026 yıllarını kritik bir eşik haline getirmiştir.

Kimyasal madde ve karışım üreten, ithal eden veya dağıtan işletmelerin yasal yaptırımlarla karşılaşmaması için bu düzenlemelere zamanında uyum sağlaması gerekmektedir.

AB CLP Düzenlemesindeki Değişiklikler ve Yeni Zararlılık Sınıfları

Avrupa Komisyonu tarafından yayımlanan (AB) 2023/707 sayılı Yetki Devrine Dayanan Tüzük ile CLP mevzuatına yeni zararlılık sınıfları eklenmiştir. Bu sınıflar, özellikle çevre ve insan sağlığı üzerinde kalıcı etki bırakan maddeleri hedef almaktadır:

• Endokrin Bozucular (ED): İnsan sağlığı (ED HH) ve çevre (ED ENV) için Kategori 1 ve Kategori 2 endokrin bozucu özellikler.
• PBT ve vPvB: Kalıcı, Biyobirikimli ve Toksik (PBT) ile Çok Kalıcı ve Çok Biyobirikimli (vPvB) maddeler.
• PMT ve vPvM: Kalıcı, Mobil ve Toksik (PMT) ile Çok Kalıcı ve Çok Mobil (vPvM) maddeler.

Bu sınıflar için geçiş süreçleri maddeler bazında 1 Mayıs 2025 tarihinde sona ermektedir. Karışımlar için ise bu kurallar Mayıs 2027'ye kadar kademeli olarak zorunlu hale gelecektir. Türkiye'deki SEA Yönetmeliği'nin de AB CLP güncellemelerine paralel olarak revize edilmesi beklenmektedir. Bu durum, AB'ye kimyasal ihraç eden Türk firmalarının etiketlerini ve Güvenlik Bilgi Formlarını (GBF) derhal revize etmesini gerektirmektedir.

KKDİK Yönetmeliği: 2026 İlk Kayıt Eşiği

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından 23 Aralık 2023 tarihinde Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmelik değişikliğiyle KKDİK kayıt süreleri tonaj ve zararlılık profiline göre kademelendirilmiştir. Bu takvime göre en kritik ilk aşama 31 Aralık 2026 tarihidir.

Bu tarihe kadar tam kayıt dosyası sunulması zorunlu olan kimyasallar şunlardır:

• Kendi halinde veya karışım içinde yılda 1000 ton ve üzeri imal veya ithal edilen maddeler,
• Yılda 100 ton ve üzeri imal veya ithal edilen, Sucul Akut 1 ve Sucul Kronik 1 (H400, H410) zararlılık sınıfındaki maddeler,
• Yılda 1 ton ve üzeri imal veya ithal edilen, Karsinojenik, Mutajenik veya Üremeye Toksik (CMR Kategori 1A ve 1B) maddeler.

2025 ve 2026 yılları; Ortak Kayıt Grupları (MBDF/SIEF) içindeki konsorsiyum çalışmalarının tamamlanması, veri paylaşım anlaşmalarının imzalanması ve Lider Kayıtçı dosyalarının Kimyasal Kayıt Sistemi'ne (KKS) yüklenmesi gereken ana dönemdir.

Güvenlik Bilgi Formları (GBF/SDS) Üzerindeki Etkiler

Yeni zararlılık sınıfları ve KKDİK kayıt yükümlülükleri, Güvenlik Bilgi Formlarının yapısını doğrudan etkiler:

• Bölüm 2 (Zararlılık Tanımlanması): Yeni ED, PBT/vPvB ve PMT/vPvM kodları ile bunlara ait H-ifadeleri GBF'lere işlenmelidir.
• Bölüm 11 ve 12 (Toksikolojik ve Ekotoksikolojik Bilgiler): Endokrin bozucu özelliklere ilişkin değerlendirmeler her iki bölüme de ayrıntılı olarak eklenmelidir.
• Bölüm 15 (Mevzuat Bilgisi): KKDİK kayıt numaraları ve varsa kısıtlama/izin süreçleri güncel haliyle yer almalıdır.

İşletmeler İçin 2025-2026 Kontrol Listesi

Uyum süreçlerini yönetmek için aşağıdaki adımların izlenmesi önerilir:

• Envanter Analizi: Portföyünüzdeki tüm maddelerin tonajlarını ve SEA/CLP zararlılık sınıflarını netleştirin.
• KKDİK 2026 Adaylarını Belirleyin: 1000 ton üzeri, CMR veya Sucul Akut/Kronik 1 sınıfındaki maddelerinizi tespit ederek lider kayıtçı durumunu kontrol edin.
• Veri Paylaşımı ve Maliyet Yönetimi: Ortak kayıt için veri erişim hakkı (Letter of Access - LoA) maliyetlerini 2025-2026 bütçelerine dahil edin.
• Tedarik Zinciri İletişimi: AB'den ithal edilen kimyasalların CLP 2023/707 uyumlu güncel GBF'lerini tedarikçilerden talep edin.
• Etiket Formatlarını Güncelleyin: Yeni piktogram ve ifade gereksinimlerine göre ambalaj etiket tasarımlarını gözden geçirin.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

KKDİK için son kayıt tarihi tüm tonajlar için 2026 mı?

Hayır. 31 Aralık 2026 tarihi yalnızca 1000 ton üzeri maddeler ile belirli yüksek riskli (CMR ve sucul toksisite) kimyasallar içindir. 100-1000 ton arası için son tarih 2028, 1-100 ton arası için ise 2030'dur.

CLP'deki yeni sınıflar Türkiye'deki GBF'lerde hemen kullanılmalı mı?

AB'ye ihracat yapıyorsanız GBF'lerinizde yeni sınıfları belirtmek zorunludur. Türkiye iç pazarında ise SEA Yönetmeliği güncellenene kadar mevcut mevzuat geçerli olmakla birlikte, küresel standartlara uyum için bilgilerin Bölüm 11 ve 12'de paylaşılması iyi uygulama olarak kabul edilir.

KKS üzerinden ön-kayıt (ön-MBDF) yapmayanlar 2026'da kayıt yapabilir mi?

Evet. Ön-kayıt sürecini kaçıran firmalar doğrudan veri paylaşımı sürecine dahil olarak veya geç bildirim imkanlarını kullanarak kayıt dosyalarını hazırlayabilir.

Tek Temsilci (OR) ataması 2026 sürecini nasıl etkiler?

Türkiye dışındaki üreticiler, KKDİK yükümlülüklerini Türk ithalatçıların üzerinden almak için Türkiye'de yerleşik bir Tek Temsilci atayabilir. Bu işlem, kayıt sürecinin liderliğini ve veri paylaşımını merkezi olarak yürütmeyi sağlar.